| Tradycja wigilijna
Nazwa "Wigilia" pochodzi z laciny i oznacza czuwanie, bezsennosc, straz, warte. Przyjeta przez Kosciól katolicki, okresla zarówno dzien poprzedzajacy Boze Narodzenie (lub inne wazne swieto), jak i uroczysta kolacje spozywana w tym wlasnie dniu. |
 |
Gwoli scislosci dodac nalezy, ze slowniki notuja jeszcze inne znaczenia slowa "wigilia": calonocne lub wieczorne nabozenstwo odprawiane w kosciolach klasztornych przez zakonników, tzw. officium nocturnum (to najblizsze jest znaczeniu wyrazu lacinskiego), oraz nocna msze za dusze zmarlego, przed pogrzebem.
Dzien 24 grudnia i zwiazane z nim rytualy oraz obrzedy wigilijne wlaczono do liturgii Bozego Narodzenia w VI w. W Polsce zwyczaj swietowania Wigilii Bozego Narodzenia upowszechnil sie w XVIII w., z tego tez czasu zachowaly sie pisemne poswiadczenia uroczystej wieczerzy.
Dzien Wigilii jest w Polsce tradycyjnie dniem postu. Wtedy tez nalezy przygotowac i ozdobic choinke czy domowa szopke. Do kolacji zasiada sie, zgodnie ze zwyczajem, po ukazaniu sie na niebie pierwszej gwiazdy.
Wigilijna kolacja, swietowana przez wszystkich Polaków, nie tylko katolików, sklada sie tradycyjnych elementów, takich jak dzielenie sie oplatkiem, w wielu domach poprzedzane wspólna modlitwa, a we wszystkich - skladaniem zyczen, spiewanie koled, obdarzanie sie prezentami.
Wieczerza wigilijna nazywana bywa takze postnikiem - z racji postnych pokarmów podczas niej podawanych na stól. |
|
Wolne miejsce przy stole
Znany i powszechny jest obecnie w Polsce zwyczaj pozostawiania wolnego miejsca przy stole wigilijnym. Trudno dokladnie ustalic jego geneze. Zapewne jest to zwyczaj pózniejszy, gdyz nie wspomina o nim zaden z historyków obyczajów polskich. Miejsce to przeznaczone bywa przede wszystkim dla przygodnego goscia. Zbigniew Kossak pisze, ze "ktokolwiek zajdzie w dom polski w swiety wieczór wigilijny, zajmie to miejsce i bedzie przyjety jak brat".
Pozostawiajac wolne miejsce przy stole wyrazamy równiez pamiec o naszych bliskich, którzy nie moga swiat spedzic z nami. Miejsce to moze równiez przywodzic nam na pamiec zmarlego czlonka rodziny.
Pierwsza Gwiazda
W Polsce wieczerze wigilijna rozpoczynalo sie, gdy na niebie ukazala sie pierwsza gwiazda. Czyniono tak zapewne na pamiatke gwiazdy betlejemskiej, która wedlug Ewangelisty, sw. Mateusza, ujrzeli Medrcy, zwani tez Trzema Królami. Zwyczaj ten byl i nadal jest gleboko zakorzeniony w polskiej kulturze. Wspomina o nim m.in. Wladyslaw S.Reymont w "Chlopach" oraz Maria Dabrowska w "Usmiechu dziecinstwa". Oskar Kolberg stwierdza, ze jest to bardzo stary zwyczaj przestrzegany w rodzinach katolickich.
|
